Związek Zawodowy Pracowników Farmacji przekazał do Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia szczegółowe stanowisko dotyczące projektowanych zmian w ustawie o receptach oraz innych regulacjach odnoszących się do wykonywania zawodu farmaceuty.

Pismo Ministerstwa Zdrowia z 3 lipca 2026 r. dotyczyło w szczególności możliwości wprowadzenia indywidualnej i grupowej praktyki farmaceutycznej, recept kontynuowanych oraz przyszłego modelu organizacji i finansowania świadczeń opieki farmaceutycznej.

ZZPF pozytywnie ocenia kierunek rozwoju samodzielności zawodowej farmaceutów oraz rozszerzania ich udziału w systemie ochrony zdrowia. Jednocześnie Związek jednoznacznie podkreśla, że nowe kompetencje nie mogą oznaczać automatycznego dokładania pracownikom aptek kolejnych obowiązków, odpowiedzialności i ryzyk bez zapewnienia odpowiednich warunków ich wykonywania.

Opieka farmaceutyczna musi być realnym świadczeniem zdrowotnym

W stanowisku ZZPF wskazano, że opieka farmaceutyczna nie może być utożsamiana z każdą rozmową prowadzoną z pacjentem przy pierwszym stole. Profesjonalna usługa farmaceutyczna powinna posiadać jasno określony cel, procedurę, zakres dokumentacji, kryteria jakości oraz oczekiwane efekty.

Do usług, które powinny być rozwijane w pierwszej kolejności, Związek zalicza m.in.:

• receptę kontynuowaną,
• przegląd lekowy,
• usługę nowego leku,
• szczepienia ochronne,
• standaryzowane usługi dotyczące drobnych dolegliwości,
• świadczenia dla pacjentów w domach opieki, DPS i ZOL,
• usługi wykonywane w miejscu pobytu pacjenta,
• wsparcie farmakoterapii w podmiotach leczniczych.

Każda z tych usług powinna mieć odrębny standard wykonania, określone wymagania kompetencyjne, zasady dokumentowania, minimalny czas realizacji oraz sposób finansowania.

Indywidualna praktyka farmaceutyczna – tak, ale nie jako pozorne samozatrudnienie

ZZPF popiera stworzenie ram prawnych dla indywidualnej i grupowej praktyki farmaceutów. Model ten może zwiększyć samodzielność zawodową, umożliwić rozwój specjalistycznych usług oraz stworzyć nowe ścieżki wykonywania zawodu.

Związek zwraca jednak uwagę na ryzyko wykorzystania indywidualnej praktyki farmaceutycznej do zastępowania umów o pracę samozatrudnieniem oraz przenoszenia kosztów i odpowiedzialności organizacyjnej na farmaceutę.

Dlatego praktyka farmaceutyczna powinna być formą dobrowolną i dodatkową. Nie może służyć obchodzeniu przepisów prawa pracy, norm czasu pracy, prawa do urlopu, ubezpieczeń społecznych ani odpowiedzialności pracodawcy za organizację pracy.

Recepta kontynuowana nie jest czynnością techniczną

Jednym z najważniejszych elementów stanowiska jest podkreślenie, że wystawienie recepty kontynuowanej wymaga podjęcia samodzielnej decyzji klinicznej przez farmaceutę.

Proces ten powinien obejmować m.in.:

• weryfikację dotychczasowego leczenia,
• analizę historii farmakoterapii i dokumentacji medycznej,
• ocenę zasadności dalszego stosowania leku,
• analizę interakcji, przeciwwskazań i działań niepożądanych,
• ocenę ryzyka dublowania terapii,
• możliwość wykorzystania uzasadnionych badań diagnostycznych i pomiarów,
• udokumentowanie decyzji zawodowej.

ZZPF postuluje, aby recepta kontynuowana była finansowanym świadczeniem zdrowotnym, a nie nieodpłatnym obowiązkiem wykonywanym przy okazji bieżącej obsługi pacjentów.

Związek wskazuje również na potrzebę powiązania recepty farmaceutycznej z systemem refundacji w sytuacjach, w których służy ona zachowaniu ciągłości terapii. Obecny model, w którym pacjent często musi zapłacić pełną cenę leku, istotnie ogranicza praktyczną dostępność tego rozwiązania.

Publiczne finansowanie i wynagrodzenie dla farmaceuty

ZZPF stoi na stanowisku, że świadczenia kluczowe dla bezpieczeństwa farmakoterapii, ciągłości leczenia oraz zdrowia publicznego powinny być finansowane ze środków publicznych.

Finansowanie nie może jednak kończyć się na przekazaniu środków podmiotowi prowadzącemu aptekę. Należy zagwarantować, że farmaceuta faktycznie wykonujący świadczenie otrzyma odpowiednie wynagrodzenie albo będzie realizował usługę w ramach wyodrębnionego i opłaconego czasu pracy.

Wycena świadczenia powinna uwzględniać:

• czas pracy farmaceuty,
• zakres odpowiedzialności zawodowej,
• stopień złożoności usługi,
• obowiązek prowadzenia dokumentacji,
• koszty organizacyjne.

Nowe świadczenia nie mogą być realizowane pod presją kolejki, targetów sprzedażowych ani w warunkach niedoboru personelu.

Dostęp do dokumentacji i minimalne warunki kadrowe

Bez dostępu do EDM, IKP, historii farmakoterapii, rozpoznań i wyników badań farmaceuta nie będzie w stanie bezpiecznie wykonywać bardziej zaawansowanych świadczeń.

ZZPF popiera przyznanie farmaceutom dostępu do dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do realizacji konkretnej usługi, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa, audytowalności oraz ochrony danych.

Związek zwraca także uwagę, że nie można rozwijać opieki farmaceutycznej bez rozwiązania problemu niedoboru kadr. W aptece, w której pracuje tylko jeden farmaceuta, równoczesne prowadzenie konsultacji, nadzór nad ekspedycją leków i obsługa pacjentów mogą być niemożliwe lub niebezpieczne.

Najważniejsza zasada stanowiska ZZPF

Farmaceuta nie może być traktowany jako rezerwa kadrowa systemu ochrony zdrowia, której można przekazać kolejne zadania bez finansowania, czasu, dokumentacji i ochrony prawnej.

Rozwój praktyki farmaceutycznej powinien prowadzić do rzeczywistego wzmocnienia zawodu farmaceuty i poprawy bezpieczeństwa pacjentów. Warunkiem powodzenia reformy są jednak:

• stabilne finansowanie,
• standardy jakości,
• dostęp do danych medycznych,
• właściwa organizacja pracy,
• odpowiednia obsada kadrowa,
• jednoznaczne zasady odpowiedzialności,
• wynagrodzenie farmaceuty wykonującego świadczenie.

ZZPF zadeklarował gotowość udziału w dalszych pracach legislacyjnych oraz w spotkaniu roboczym z Departamentem Polityki Lekowej i Farmacji. Pełne stanowisko Związku zostało przekazane Ministerstwu Zdrowia 9 lipca 2026 r.

Zarząd ZZPF